تبلیغات
منظومه شمسی ما
آشنایی با نجوم و منظومه شمسی

ستاره دنباله دار!

چهارشنبه 24 شهریور 1395 07:08 ب.ظ

نویسنده : شفیعی
ارسال شده در: نجوم ،
مقدمه ای بر ستارگان دنباله دار

ستاره دنباله دار یك جسم سماوی كوچك یخی است كه در مداری به دور خورشید می گردد و از یك هسته ( جامد ، یخی ،‌گاز و غبار ) و هاله گازی ( بخار آب ، دی اكسیدكربن و دیگر گازها ) و یك دنباله طویل ( متشكل از غبار و گازهای یونیزه )‌تشكیل شده است . وقتی كه ستاره دنباله دار به خورشید نزدیك می شود . دنباله آن تغییر می كند ، دنباله آن به دلیل باد خورشیدی دورتر از خورشید قرار می گیرد . طول دنباله می تواند تا 250 میلیون كیلومتر بر سد و بیشتر از آنچه است كه ما می توانیم ببینیم ، ستاره دنباله دار در مدارهای شدیداً مختلف المركز خود فقط وقتی كه نزدیك خورشید است قابل مشاهده است

 

قسمت های یك دنباله دار

هسته : هسته یك مركز منجمد است كه سر دنباله دار است . و از یخ ،‌گاز و غبار تشكیل شده است هسته بیشترین مقدار جرم توده را دارد اما بسیار كوچك است ( عرض آن حدود یك تا ده كیلومتر یا بیشتر است ) .

هاله : هاله یك توده كروی از گاز است كه هسته دنباله دار را احاطه می كند و حدود یك میلیون كیلومتر است و از بخار آب ،‌گاز دی اكسیدكربن ، آمونیاك ، غبار و گازهای طبیعی دیگر كه از هسته جامد متصاعد شده هاله و هسته سر یك دنباله دار را تشكیل می دهند .

دنباله یونی : دنباله انباشته ای از گازها ( یونی ) همیشه دورتر از خورشید قرار می گیرد . زیرا بادهای خورشیدی ( طوفانهای یونی با سرعت زیاد از خورشید منشأ می گیرند ) آنها را به عقب می رانند ( گاهی آن را دنباله پلاسمایی نیز می نامند ) . وقتی كه دنباله دار به خورشید نزدیك می شود دنباله یونی پشت سر دنباله دار قرار می گیرد وقتی دنباله دار از خورشید دور می شود ،  دنباله ممكن است به طور بیش از 100 میلیون كیلومتر برسد .

دنباله غباری : دنباله غباری یك دنباله وسیع و طویل است كه از ذرات غبار میكروسكوپی كه توسط فوتون های خورشیدی بافر شده ، تشكیل شده است . این دنباله منحنی به آرامی از حركت دنباله دار ایجاد می شوند و وقتی كه دنباله دار از خورشید دور شود . محو می شود .

پوشش هیدروژنی : گاز هیدروژن سرو دنباله دنباله دار را به طول میلیونها مایل ( معمولاً در فاصله بین دنباله یونی و دنباله غباری احاطه كرده . پوشش هیدروژنی به عرض ده میلیون كیلومتر و طول 100 میلیون كیلومتر هسته را احاطه كرده است .

و دقتی كه دنباله دار به خورشید نزدیك می شود اندازه آن بزرگتر می شود .

مدار دنباله دار

دنباله دار در مدارهای شدیداً بیضوی به دور خورشید گردش می كند . سرعت آن در هنگام نزدیك شدن به خورشید بیشتر و وقتی كه به دورترین نقطه در مدار برسد كاهش می یابد .

دنباله دار فقط وقتی كه به خورشید نزدیك است روشن می شود ( به حالت بخار در می آید ) و در دورترین نقطه مدار تاریك است ( كاملاً غیر قابل رؤیت ) بادهای خورشیدی دنباله را به سمت دورتر از خورشید می رانند .

بعضی دنباله دارها یا به خورشید برخورد می كنند و یا چنان نزدیك می شوند كه منفجر می شوند این دنباله دارها Sungrazers نامیده می شوند .

كشف دنباله دار

     گروه اعزامی غبارهای ستاره ای ناسا دنباله دار wild 2 را در 2004 ملاقات نموده و نمونه ای از ذرات دنباله دار را گرفته و به زمین باز خواهد گشت . فضاپیمای كوچك ( حدود 770 پوند ،‌350 كیلوگرم ) در هفتم فوریه 1999 به فضا پرتاب شد و دنباله دار wild 2 را در دوم ژانویه 2004 ملاقات نموده و در 15 ژانویه 2006 و در غرب بوتا در ایالات متحده به زمین باز خواهد گشت . دنباله دار wild2 یك دنباله دار با دوره كوتاه است كه توسط ستاره شناس سوئیسی پل ویلد ( paul wild) در 6 ژانویه 1978 كشف شد . هسته دنباله دار  حدود 3 مایل (5 كیلومتر) است . مدار  wild2 به دور خورشید 39/6 سال است و مدار بیضوی آن از حدود مدار مریخ تا مدار مشتری است .

گلوله های برفی جهان

یك تئوری بسیار جنجال برانگیز و جدید است كه براساس آن دنباله دارها‌ ( متشكل از آب منجمد ) به طور مداوم زمین را بمباران می كنند . این گلوله برفها ( شاید ) با سیستم فرضی ماهواره قطبی مشاهده شوند .در این تئوری دنباله دارهای منجمد در اتمسفر بخار می شوند و بخار آب را به محیط اضافه میكنند .

انواع دنباله‌ها

در دنباله‌دارها دو نوع دنباله وجود دارد: دنباله غبار و دنباله گاز یونیزه(پلاسما).

دنباله‌ی غباری

در مورد دنباله‌دارهای غباری هم نحوه تشکیل به این صورت است که فشار حاصل از نور خورشید، غبار را از گیسو خارج کرده و آن را به بیرون می‌راند تا یک دنباله را تشکیل دهد.این ذرات مدار‌های کپلری را به دور خورشید دنبال می‌کنند و بنابراین با پلاسما هم جهت نمی‌شوند.و دیگر اینکه دنباله غباری از ذراتی به بزرگی ذرات موجود در دود تشکیل شده است. این نوع دم هنگامی تشکیل می‌شود که باد خورشیدیمقداری ماده از کُما جدا می‌کند. چون این ذرات بسیار کوچکند با کوچک‌ترین نیرویی جابجا می‌شوند، در نتیجه این دنباله‌ها معمولاً پخش و خمیده‌اند.

دنباله گازی

                                                  دنباله‌دار هولمز در سال ۲۰۰۷. به دنبالهٔ گاز یونیزه در سمت راست دنباله‌دار توجه کنید.

دنباله‌های گازی وقتی تشکیل می‌شوند که نور خورشید مقداری از مواد کما را یونیده می‌کند و سپس باد خورشیدی این مواد یونیده را از کما دور می‌کند. دنباله‌های یونی معمولاً کشیده‌تر و باریکترند. هر دوی این دنباله‌ها ممکن است تا میلیون‌ها کیلومتر در فضا پراکنده شوند. وقتی که دنباله‌دار از خورشید دور می‌شود دم و کما از بین می‌روند و فقط مواد سرد و سخت درون هسته باقی می‌مانند. تحقیقات راجع به دنباله‌دار هیل-باب وجود نوعی دم را نشان داد که شبیه دنباله‌های تشکیل شده از غبار بود، ولی از سدیم خنثی تشکیل شده بود. (همانطور که گفتیم مواد موجود در هسته نوع کما و دنباله را تعیین می‌کنند).

                       

منشأ دنباله‌دارها

دنباله‌دارها در کمربند کویپر و ابر اورت بطور بارز یافت می‌شوند. دنباله‌دارهای کوتاه مدت معمولاً از کمربند کویپر می‌آیند که فراتر از مدار نپتون قرار گرفته است. اولین جرم متعلق به کمربند کوییپر در سال ۱۹۲۲ کشف شد. این اجسام معمولاً کوچک هستند و اندازه آنها از ۱۰ تا ۱۰۰ کیلومتر تغییر می‌کند. طبق رصدهای هابل حدود ۲۰۰ میلیون دنباله‌دار در این ناحیه وجود دارد که گمان می‌رود از ابتدای تشکیل منظومه شمسی بدون تغییر مانده‌اند.

دنباله‌دارهای با تناوب طولانی مدت از ناحیه‌ای کروی متشکل از اجرام یخ زده به نام ابر اورت سرچشمه می‌گیرند. این اجرام در دورترین قسمت منظومه شمسی قرار دارند و از آمونیاک منجمد، متان، سیانوژن، یخآب و صخره تشکیل شده‌اند. معمولاً یک اختلال گرانشی باعث راه یافتن آنها به داخل منظومه شمسی می‌شود.

مشخصات ظاهری

        

یک دنباله‌دار در مراحل اولیهٔ ظهور خود به تکه‌ای ابر نورانی شبیه است، ولی هر چه در مسیر خود به خورشید نزدیکتر می‌شود، روشنایی آن نیز زیادتر می‌شود. دنباله اکثر آنها به حدی شفاف است که می‌توان نور ستارگان را از میان آن دید.

رأس دنباله‌دار

زمانی که یک دنباله‌دار پیدا می‌شود، در نخستین مرحله مانند نقطه‌ای کوچک از نور به چشم ما می‌آید، هرچند ممکن است که قطر واقعی آن هزاران کیلومتر باشد. این نقطه نور را راس یا هسته ستاره دنباله‌دار می‌گویند، که به نظر دانشمندان گروه بزرگی از اجسام خرد و سفت است که با گازهایی ترکیب یافته است. در برخی از موارد گیسو شامل بخشی کوچک و ستاره‌وار است که به آن هسته می‌گویند.هسته‌ی اکثر ستاره‌های دنباله‌دار کوچک است.برای مثال در مورد دانباله‌دار هالی این هسته در حدود ۱۰ کیلومتر است.

دم ستاره دنباله‌دار

همچنان که ستاره دنباله‌دار به خورشید نزدیک می‌شود، معمولاً دمی به دنبال آن کشیده می‌شود. این دم از گازهای بسیار رقیق و ذرات خردی درست شده است که از درون هسته ستاره دنباله‌دار تحت تأثیر خورشید بیرون می‌جهند. دمهای ستارگان دنباله‌دار از نظر شکل و اندازه گوناگون هستند، برخی کوتاه و ریشه مانند و برخی کشیده و باریک. معمولاً طول آنها به نه میلیون کیلومتر می‌رسد و گاهی هم البته ممکن است به ۱۶۰ میلیون کیلومتر برسد. بعضی از ستارگان دنباله‌دار هم اصلاً دم ندارند. وقتی تمامی دنباله‌دار‌ها در بخش داخلی منظومه‌ی شمسی هستند یک هاله‌ی بزرگ از گاز هیدروژن آن‌ها را احاطه می‌کند که میتواند میلیون های کیلومتر وسعت داشته باشد.این هاله فقط در ناحیه فرابنفش قابل تشخیص است.

گیسوی ستاره دنباله‌دار

گرداگرد هسته، یک چیز دیگر هم هست به نام گیسو. گیسو ماده‌ای ابر مانند و تابنده است که گاهی قطرش به ۲۴۰۰۰۰ کیلومتر و بیشتر می‌رسد.

ماده ستاره دنباله‌دار

احتمالاً دنباله‌دارها از گاز و سنگریزه تشکیل یافته‌اند که همه این مواد بصورت گلوله یخی درآمده‌اند. با نزدیک شدن آن به خورشید دما بالا می‌رود و گاز و غبار بصورت دنباله جریان می‌یابند و سرانجام با دور شدن از خورشید سر دنباله‌دار دوباره یخ می‌زند.

حرکت ظاهری دنباله‌دار

وقتی ستاره دنباله‌دار از خورشید دور می‌شود، نخست دمش پیشاپیش می‌رود و سپس سر آن. علت این امر آن است که فشار نور خورشید اجزای کوچکی از هسته ستاره را بیرون می‌راند و این خود باعث تشکیل دم در پیشاپیش راس آن می‌شود. در نتیجه هنگامی که ستاره دنباله‌دار از خورشید دور می‌شود، دم آن می‌بایست جلوجلو برود و در اثنای دور شدن از خورشید ستاره دنباله‌دار کم کم از سرعت خود می‌کاهد و از انظار ناپدید می‌شود. ستارگان دنباله‌دار ممکن است سالها از برابر چشم ما مخفی بمانند، ولی بیشتر آنها بالاخره به چشم ما خواهند آمد. آنها به گرد خورشید پیوسته در حرکت هستند، ولی برای یک دور گردش به دور خورشید ممکن است زمان زیادی در راه باشند.

مدار دنباله‌دار

  • بیشتر دنباله‌دار در مدار بسته‌ای در حال حرکتند، یعنی بر روی مداری حرکت می‌کنند که ابتدا و انتهایش بر هم منطبق می‌باشد. این دنباله‌دارها (مانند ستاره دنباله‌دار هالی) بعد از یک پریود به نزدیکی زمین آمده و دوباره مشاهده شده‌اند.
  • مدارهای دنباله‌دارهای دیگر سهمی یا هذلولی است و به احتمال زیاد اینها فقط یکبار در نزدیکی زمین ظاهر و روئیت گردیده و دور می‌زنند و سپس می‌روند و دیگر به نزدیکی زمین برنمی‌گردند.
  • به علت تأثیرات گرانشی، دنباله‌دارها در حضیض سریعتر حرکت می‌کنند تا در اوج. دنباله‌دارها از مدت چرخششان یه دور خورشید طبقه بندی می‌شوند: دنباله‌دارها با مدت تناوب کوتاه و متوسط (مانند هالی با دوره تناوب ۷۶ سال) بیشتر در بین خورشید و پلوتون به سر می‌برند

تغییر مدار دنباله‌دار

دنباله‌دارهای جدید از دورترین بخش‌های منظومه شمسی می‌آیند و بیشترشان فقط در مدت چند ماه خورشید را دور می‌زنند و سپس برمی‌گردند و گردش خود را در ورای پلوتو به انجام می‌رسانند. گردش آنها در مدارهایی بسیار پهن است و چندین هزار سال طول می‌کشد. برخلاف سیاره‌ها، دنباله‌دارها می‌توانند مدارخود را با مدارهای کاملاً جدید عوض کنند. آنها اجسامی با ثبات نیستند و هر گاه به سیاره‌ای بزرگ مانند مشتری بسیار نزدیک شوند، کشش گرانشی آن، مدار دنباله را عوض می‌کند. این حادثه برای دنباله‌دار هالی اتفاق افتاده و از این رو تکرار بازگشت آن بیشتر شده است.

مرگ دنباله‌دار

با نزدیک شدن دنباله‌دار به خورشید دنباله‌اش بزرگ‌تر می‌شود. دنباله همواره در جهت مخالف خورشید قرار می‌گیرد. فشار نور و حمله بادهای خورشیدی دنباله را به طرف مقابل می‌راند. هر موقع که دنباله از کنار خورشید می‌گذرد، از ماده‌اش کاسته می‌شود، یعنی اینکه ستاره دنباله‌دار با هر بار عبور از نقطه قرین خورشیدی مقداری از مواد خود را در اثر گرمای خورشید و نیروهای جذر و مدی از دست می‌دهد تا بالاخره ستاره دنباله‌دار از بین می‌رود، که برخی از ستاره‌های دنباله‌دار با دوره تناوب کوتاه به چندین تکه تقسیم شده و یا حتی از هم پاشید.




دیدگاه ها : نظرات
برچسب ها: ستاره دنباله دار ،
دنبالک ها: منبع ،
آخرین ویرایش: چهارشنبه 24 شهریور 1395 07:15 ب.ظ

مثلثات کروی

سه شنبه 23 شهریور 1395 12:26 ب.ظ

نویسنده : شفیعی
ارسال شده در: نجوم ،

مثلثاث کروی

یکی از قدیمی ترین شاخه های دانش ستاره شناسی, نجوم کروی است. با عنایت به اینکه گفتیم برای حل بسیاری از مسایل ستاره شناسی, می توانیم تمام اجرام سماوی را روی یک کره فرضی بنام کره سماوی در نظر بگیریم, اهمیت نجوم کروی در محاسبات, روشن تر می شود. سابقه این رشته به 4000 سال پیش باز می گردد ولی هنوز در بسیاری از موارد نقش کلیدی را ایفا می کند.

دایره عظیمه

روی سطح یک کره می توان دوایر فرضی متعددی را در نظر گرفت. این دوایر به صورت نامحدود و با اندازه های مختلف قابل تصورند. به آن دسته از دوایری که مرکز آنها منطبق بر مرکز کره باشد, دایره عظیمه گفته می شود. پر واضح است از آنجا که شعاع دایره عظیمه مساوی شعاع کره است, محیط این دایره از تمام دوایر فرضی دیگر بزرگتر است و از اینرو نام آن را دایره عظیمه گذاشته اند. 
کوتاه ترین فاصله بین دو نقطه واقع بر روی یک کره, قوس دایره عظیمه ای است که از آن دو نقطه عبور می نماید. این اصل هندسه کروی متناظر اصلی است که در هندسه مسطح برای کوتاهترین فاصله بین دو نقطه داریم, یعنی: کوتاهترین فاصله بین دو نقطه خط راستی است که از آن دو نقطه عبور می نماید. با توجه به این اصل در هندسه کروی, دید محاسباتی ما در بسیاری از مسایل مبتلی به عوض می شود. یکی از مهمترین موارد استفاده از این اصل, محاسبه جهت قبله است. که در ادامه توضیح بیشتری در باره آن خواهیم داد.

مثلث کروی

مثلث کروی مثلثی روی سطح کره است که هریک از اضلاع آن دوایر عظیمه باشند. این مثلث از سه زاویه تشکیل می شود که معمولا با حروف بزرگ انگلیسی نمایش داده می شوند, مثلا می گوییم زوایای : A و B و C و دارای سه ضلع است که هرکدام وترهایی از دوایر عظیمه هستند که معمولا با حروف کوچک انگلیسی نمایش داده می شوند, مثلا: a و b و c . 
مثلث کروی دارای خواصی متفاوت با مثلث مسطح است. از جمله:
  • مجموع سه زاوی یک مثلث کروی از 180 درجه بیشتر و از 270 درجه کمتر است.
  • اگر مجموع دو ضلع یک مثلث کروی برابر 180 درجه باشد, مجموع زوایای روبروی آنها نیز برابر 180 درجه خواهد بود. 
    در هر مثلث کروی اگر از مجموع شش ضلع و زاویه, سه عنصر معلوم باشد, می توانیم بقیه عناصر را نیز محاسبه نماییم. ریاضیدانان روابط زیادی بین عناصر یک مثلث کروی به اثبات رسانده اند که در صورت تمایل می توانید برای شرح این روابط و طریقه اثبات آنها و مثال های متنوع در حل مثلث کروی, به منابع مفصل نجومی1 مراجعه نمایید. در اینجا به ذکر دو رابطه زیر بسنده می کنیم:

      1- رابطه کسینوس:
    cos a = cos b cos c + sin b sin c cos A   

    2- فرمول های محاسبه نصف مجموع و یا تفاضل دو زاویه: 
     
    tan (A+B)/2 =cos (a-b)/2 cot C/2

    cos (a+b)/2


    tan (A-B)/2 =  sin (a-b)/2 cot C/2

    sin (a+b)/2
      

    برای سهولت درک روابط بالا یک مثال برای هریک از آنها می زنیم: 
    در شامگاه روز جمعه 17 دیماه 1378 مطابق با 29 رمضان 1420 , طبق استخراج برنامه نجوم اسلامی, بهنگام غروب آفتاب, تفاوت ارتفاع ماه و خورشید 92/6 درجه و اختلاف سمت آنها معادل 83/3 درجه است. فاصله ماه و خورشید از دید ناظر زمینی چند درجه است؟ 
    در مثلث کروی که یک ضلع آن ارتفاع ماه و ضلع دیگر آن اختلاف سمت ماه و خورشید است, ضلع سوم نشان دهنده فاصله زاویه ای ماه و خورشید از دید ناظر زمینی است. چون ضلع ارتفاع بر دایره افق عمود است, داریم : 90A = , با استفاده از فرمول کسینوس داریم: 
     

    cos a = cos b cos c + sin b sin c cos A

    cos a = cos 92/6 cos 83/3 + sin 92/6 sin 83/3 cos 90 = cos 92/6 cos 83/3 = 9904/0 

    a = 90/7?

    کاربرد مثلثات کروی در قبله یابی

    یکی از موارد مهم استفاده از مثلثات کروی, مبحث تعیین قبله است. چنانچه می دانید در بسیاری از احکام شرعی, رعایت جهت قبله لازم است. از آنجا که خداوند کریم از رو به قبله کردن اینگونه تعبیر نموده که: "فول وجهک شطر المسجد الحرام" , با فرض کروی بودن کره زمین , متفاهم عرفی از روکردن به مکانی بر روی کره , انتخاب کمترین فاصله تا آن مکان است. با توجه به اصلی که در مثلثات کروی برای تعیین نزدیکترین فاصله روی کره ذکر کردیم, برای تعیین قبله هر نقطه از کره زمین باید دایره عظیمه ای که از آن نقطه و مسجد الحرام می گذرد, بیابیم و با تعیین زاویه انحراف دایره عظیمه از نصف النهار شهر مورد نظر, زاویه انحراف قبله آن مکان را نسبت به شمال و جنوب جغرافیایی پیدا کنیم. با استفاده از این روش جهت قبله صحیح هر نقطه به دست می آید. جهت قبله بدست آمده ممکن است با ارتکازات ابتدایی ما همخوان نباشد. مثلا جهت قبله در آمریکا و کانادا به سمت شمال شرقی محاسبه می شود, در صورتیکه در نقشه مسطح, جهت جنوب شرقی صحیح می نماید. با کمی تامل و با در نظر گرفتن کروی بودن کره زمین, می توانیم به صحت اعتبار جهت شمال شرقی در قبله آمریکا و کانادا پی ببریم.
    فرض کنید می خواهیم جهت قبله نقطه ای مانند قم با عرض جعرافیایی 34 درجه و 39 دقیقه و طول جغرافیایی 50 درجه و 54 دقیقه را بیابیم. عرض جغرافیایی مسجد الحرام را معادل 21 درجه و 27 دقیقه و طول جغرافیایی آن را برابر 39 درجه و 49 دقیقه در نظر می گیریم. با استفاده از رابطه دومی که در مثلثات کروی ارایه دادیم, خواهیم داشت:

       


    tan (A+B)/2 =cos (a-b)/2 cot C/2

    cos (a+b)/2


    tan (A-B)/2 =  sin (a-b)/2 cot C/2

    sin (a+b)/2


    با حل این دستگاه دو معادله دو مجهول می توانیم زاویه B که همان انحراف جهت قبله از شمال است را بدست آوریم. بدین ترتیب که :

    a = 35/55 = فاصله زاویه ای قم از قطب 
    b = فاصله زاویه ای مکه از قطب = 55/68 
    C = 1/11= اختلاف طول جغرافیایی دو نقطه

     
    tan (A-B)/2 =  -sin (35/55 - 55/68) / 2 cot 55/5 = - 34/1

    sin (35/55 + 55/68) / 2


    tan (A+B)/2 = cos (35/55 - 55/68) / 2 cot 55/5 = 73/21

    cos (35/55 + 55/68) / 2

    زاویه B برابر 7/140 محاسبه می شود بنا بر این قبله قم 2/39 درجه از جنوب به سمت غرب محاسبه می شود.



    1 در این زمینه مراجعه نمایید به: 
    ماشاء الله احیایی, کاربرد علوم در قبله یابی.- تهران: انتشارات امیرکبیر, 1367. 
    و. م. اسمارت, نجوم کروی, ترجمه داود محمدزاده جسور.- تهران: مرکز نشر دانشگاهی, 1375. 
    ا.ای.ری و دی.کلارک, ستاره شناسی: اصول و عمل, ترجمه سید احمد سیدی نوقابی.- مشهد: معاونت فرهنگی آستانقدس رضوی, 1366.



  • دیدگاه ها : نظرات
    برچسب ها: نجوم ، تعیین قبله ، نجوم کروی ،
    دنبالک ها: منبع ،
    آخرین ویرایش: - -

    قطبش نور

    سه شنبه 12 مرداد 1395 10:44 ق.ظ

    نویسنده : شفیعی

     


    نور یک نوع تابش الکترومغناطیسی است که از ترکیب دو میدان الکتریکی و مغناطیسی تشکیل یافته است. تابش الکترومغناطیسی شامل میدان الکتریکی متغیر با زمان و میدان مغناطیسی متغیر با زمان می‌باشد که این دو میدان بر هم عمودند و موج در امتداد عمود بر هر دوی آنها انتشار می‌یابد. هر تک موج الکترومغناطیسی یک میدان الکتریکی و یک میدان مغناطیسی مشخص دارد، ولی از آنجا که نور خالص وجود ندارد که فقط شامل یک طول موج باشد (ما همواره با گروه موج روبرو هستیم) لذا با میدانهای الکتریکی و مغناطیسی درجهتهای مختلف مواجه خواهیم بود. میدان الکتریکی نور بزرگتر از میدان مغناطیسی آن می‌باشد و بیشتر خصوصیاتی که میدان الکتریکی دارد میدان مغناطیسی هم از آن تبعیت می‌کند و نیز چشم ما به میدان الکتریکی حساس است، از این رو ما در مبحث نور اغلب با میدان الکتریکی نور سر و کار داریم. 

    تعریف قطبش

    میدانهای الکتریکی امواج تشکیل دهنده به صورت اتفاقی در هر جهتی قرار می‌گیرند، لذا احتمال وجود میدان الکتریکی در تمام جهات یکسان خواهد بود. حال در مواردی لازم است که میدان الکتریکی را فقط در جهت خاصی داشته باشیم. بنابراین باید به طریقی در جهات دیگر میدان را حذف کنیم و فقط آن یک جهت مورد نظر را داشته باشیم، این عمل قطبش نام دارد. البته بحث قطبش را در مورد عایقها تحت عنوان قطبش عایقها دنبال خواهیم کرد. نوری که عمل قطبش را روی آن انجام داده‌ایم، نور قطبیده و وسیله‌ای که این عمل را با آن انجام داده‌ایم، قطبشگر نور می‌نامند. 



    img/daneshnameh_up/3/3f/p2v.gif

    انواع قطبش

    قطبش را از لحاظ منحنی که نوک پیکان میدان الکتریکی در صفحه مختصات رسم می‌کند و اختلاف فازی که دو مؤلفه ارتعاشی میدان الکتریکی باهم دارند، به دو دسته عمده تقسم می‌کنند که عبارتند از: 

    قطبش خطی

    اختلاف فاز بین مؤلفه‌های ارتعاشی میدان برابر (0 یا 180 درجه) می‌باشد و ارتعاش روی یک خط راست صورت می‌گیرد. و از ترکیب قطبشهای دایروی راستگرد و چپگرد بوجود می‌آیند. این نوع قطبش به نوبه خودش به لحاظ منحنی فضایی‌اش بصورت زیر دسته بندی می‌گردد: 
    • افقی
    • عمودی
    • مایل



    img/daneshnameh_up/f/f9/p3.gif

    قطبش بیضیوار

    در حالت کلی اختلاف فاز بین مؤلفه‌های ارتعاشی در قطبش بیضیوار هر زاویه‌ای می‌تواند باشد که ترکیب دو ارتعاش ، منحنی بیضی به خود می‌گیرد. این قطبش نیز به نوبه خودش بصورت زیر دسته بندی می‌گردد:


    • قطبش دایروی: در طبیعت فقط این نوع قطبش را داریم که مؤلفه‌های ارتعاش آن عمود بر هم هستند و دامنه‌های ارتعاشات باهم برابرند و به لحاظ اختلاف فاز (90 یا 270 درجه) به دو دستهقطبش دایروی راستگرد و قطبش دایروی چپ گرد تقسیم می‌شوند.

    • قطبش بیضوی: از ترکیب مناسب قطبشهای دایروی راستگرد و چپگرد بوجود می‌آید که مؤلفه‌های ارتعاشی آن عمود بر هم هستند و برخلاف قطبش دایروی دامنه ارتعاشات برابر ندارد و به لحاظ اختلاف فازی که دارند به دو دسته قطبش بیضوی راستگرد و قطبش بیضوی چپ گرد تقسیم می‌شوند.



    دیدگاه ها : نظرات
    برچسب ها: قطبش نور چیست ؟ ،
    دنبالک ها: منبع ،
    آخرین ویرایش: سه شنبه 12 مرداد 1395 10:47 ق.ظ

    معجزات علمی قرآن ! (انبساط جهان )

    چهارشنبه 30 تیر 1395 03:50 ب.ظ

    نویسنده : شفیعی
    ارسال شده در: نجوم ،

     نگاه اجمالی

    جهان بزرگترین معمای اخترشناسی است. آیا جهان آغاز و پایانی دارد؟ اگر چنین است کی و چگونه؟ انسان همواره در برابر جهان و تخمین اندازه و سن آن ناتوان بوده است. اخترشناسی نوین ، بر مبنای یافته‌ها و تئوریهای جدید در پی حل این معما است. برای یافتن پاسخ سوالهایی که به کل جهان مربوط می‌شود، باید به دور دستها نظر افکند. باید جهان را چنان تجسم کرد که کهکشانها و خوشه‌ کهکشانها ، اجرام بسیار کوچکی به نظر رسند. آنگاه همانند ماکتی که از یک کارخانه یا شهر بزرگ می‌سازند، ماکت جهان را می‌توان ساخت.

     تاریخچه

    هنگامی که از اوایل قرن بیستم تلسکوپهای پرتوان به مشاهده آسمانها پرداختند، یافته‌های جدید ، انسان را در تجسم جهان تواناتر ساخت. ادوین هابل کشف کرد که همه کهکشانها در حال گریز از همدیگر هستند و جهان منبسط می‌شود. از انبساط جهان شاید بتوان به گذشته آن نیز پی برد.

     انفجار بزرگ

    میلیاردها سال پیش همه کهکشانها به هم نزدیکتر بوده‌اند. زمانی همه آنها با هم تماس داشته و پیش از آن دیگر کهکشان جداگانه‌ای وجود نداشته است. اگر باز هم به عقب برگردیم، جهان به صورت توده‌ای از گاز با چگالی و دمای بسیار بسیار زیاد بوده است. این گوی آتشین منفجر شده و جهان کنونی ما را پدید آورده است. اخترشناسان این نقطه آغاز را انفجار بزرگ می‌نامند.

     تاریخ انفجار بزرگ

    اساسا تعیین تاریخ انفجار بزرگ ساده است. این کار را می‌توان با ردیابی حرکت کهکشانهای زمانهای قبل انجام داد. برای مثال خوشه کهکشانهای صورت فلکی گیسو را در نظر می‌گیریم که 350 میلیون سال نوری با ما فاصله دارد. مطالعه طیف آن نشان می‌دهد که این خوشه با سرعت 7000 کیلومتر در ثانیه از کهکشان ما دور می‌شود. به عبارت دیگر فاصله آن در هر 43 سال ، یک سال نوری افزایش می‌یابد.

     محاسبه کهکشانهای گیسو  

    پانزده هزار میلیون سال پیش ، خوشه کهکشانهای گیسو درست در بالای سر ما قرار داشته است. با انجام چنین محاسبه‌ای برای تمام خوشه‌های دیگر نیز به این عدد می‌رسیم. خوشه‌هایی که در فاصله بیشتری قرار دارند، با سرعت بیشتری می‌گریزند. پس اگر خوشه گیسو در فاصله 350 میلیون سال نوری با سرعت 7000 کیلومتر در ثانیه دور می‌شود، می‌توان گفت که به ازای هر یک میلیون سال نوری ، سرعت گریز 20 کیلومتر در ثانیه افزایش می‌یابد. مثلا خوشه‌ای که 100 میلیون سال نوری با ما فاصله دارد، با سرعت 2000 کیلومتر در ثانیه دور می‌شود. البته این رابطه در فاصله‌های دور دست اندکی تغییر می‌کند. زیرا سرعت هیچ جسمی نمی‌تواند بیشتر از سرعت نور باشد

     ثابت هابل

    افزایش سرعت 20 کیلومتر در ثانیه به ازای هر یک میلیون سال نوری فاصله ، ثابت هابل نامیده می‌شود. اکنون تعیین دقیق ثابت هابل یکی از مهمترین وظیفه کیهان شناسان است. دانشمندان تلسکوپ بزرگی را طراحی کرده‌اند، که قرار است در سالهای آینده به فضا فرستاده شود.این تلسکوپ ، تلسکوپ هابل نامیده شده است که به مطالعه خوشه‌های کهکشانها خواهد پرداخت و طیف آنها را با دقت ثبت خواهد نمود. اخترشناسان امیدوارند که یافته‌های این تلسکوپ مقدار دقیق ثابت هابل را تعیین کند.



    انبساط جهان و سفرهای فضایی در قرآن

    ما آسمان را با قدرت خود برافراشتیم و آن را وسعت می دهیم

    سوره ی ذاریات آیه 47

    کلمه ی آسمان که در این آیه آمده در جاهای مختف قرآن به معنی فضا و جهان است به عبارت دیگر قرآن آشکار می کند که این جهان انبساط پیدا می کند یعنی بزرگ می شود امروزه علم نیز به این موضوع اشاره نموده است.

    تا اوایل قرن بیستم دانشمندان عقیده داشتند که جهان تغیر نمی کند و از زمانی نا معلوم و گذشته ی خیلی دور وجود داشته است.اما مشاهداتنتایج بدست آمده از فناوری مدرن مشخص ساخت که جهان از یک زمان مشخص شروع شده و دائما در حال بزرگ شدن است.

    در اوایل قرن بیستم فیزیکدان روسی الکساندر فردرمن و اختر شناس بلژیکی جورج لمتر بصورت نظری محاسبه کردند که جهان دائما در حال حرکت کردن و بزرگ شدن است.این واقعیت در سال 1929 میلادی به وسیله ی اطلاعات قابل مشاهده اثبات شد.ادوین هابل ستاره شناس آمریکایی هنگامی که با تلسکوپ به آسمان نگاه می کرد متوجه شد که ستاره ها و کهکشان ها دائما در حرکتند و از یکدیگر دور می شوند نشان وجود جهانی که در آن همه چیز در حال بزرگشدن است.

    مشاهداتی که سالها بعد انجام شد همین نقطه را نیز اثبات می کند این حقیقت زمانی در قرآن بیان شد که هیچ کس به آن آگاه نبود.




    دیدگاه ها : نظرات
    برچسب ها: نجوم ، معجزات علمی قرآن ، قرآن و نجوم ، نجوم در قرآن ، جهان در حال انبساط ،
    دنبالک ها: منابع ،
    آخرین ویرایش: چهارشنبه 30 تیر 1395 03:55 ب.ظ

    خورشید و ماه در تناسب می باشند

    پنجشنبه 24 تیر 1395 11:35 ق.ظ

    نویسنده : شفیعی
    ارسال شده در: نجوم ،

    « خورشید و ماه در تناسب هستند».

    چه تناسبی میان ماه و خورشید وجود دارد؟

    قطر خورشید 1400000 کیلومتر است قطر ماه 3500 کیلومتر. فاصله خورشید تا زمین 150000000 کیلومتر است. و یکی از فاصله های متوسط ماه تا زمین 375000 کیلومتر است.

    تناسبی که مـیان آنها وجـود دارد این است که: قطر خورشید 400 بار از قطر ماه بزرگ تر است و 400 بار نیز از ماه  دورتر است! به این خاطر تقـریباً به یک اندازه به نظر می آیند و در خسوف کامل تقـریباً بر هم منطبق می شوند.




    دیدگاه ها : نظرات
    دنبالک ها: منبع ،
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 24 تیر 1395 11:46 ق.ظ

    هندسه کروی

    چهارشنبه 23 تیر 1395 03:38 ب.ظ

    نویسنده : شفیعی
    ارسال شده در: نجوم ،

    در این قسمت قرار است درباره نجوم کروی که یکی از مسائل شیرین در نجوم است مطالبی بنویسم.امیدوارم مفید باشد.

    نجوم کروی یکی از شاخه های نجوم محاسباتی است که برای خودم جذاب ترین بخش نجوم بعد از نجوم رصدی است.این علم به اوضاع آسمان در زمان مشخصی می پردازد و با چند فرمول ساده می توان مثلا موقعیت یک جرم آسمانی را محاسبه کرد.برای یاد گرفتن این بخش لازم است در باره مثلثات کروی و قوانین حاکم بر آن ها مطالبی را آموخت.

     

    درس اول : مثلث کروی و قوانین آن



    ابتدا چند تعریف که در عین سادگی مهم هستند.فقط این که در نجوم کروی کمتر جایی هست که در آن کلمه کره به کار نرود.بیشتر محاسبات هم روی کره هستند.

    دایره عظیمه:بزرگ ترین دایره هایی که می توان روی یک کره رسم کرد دایره عظیمه هستند.مرکز این دایره ها همیشه مرکز کره است.

     دایره صغیره:به دایره ای می گویند که مرکز آن مرکز کره نباشد.یعنی عظیمه نباشد!

    قطب دایره عظیمه:هر دایره عظیمه روی یک کره دو قطب دارد که فاصله هر قطب از آن 90درجه است.

    محور دایره عظیمه:خط واصل دو قطب یک دایره عظیمه محور آن دایره است که از مرکز کره می گذرد.

    مثلث کروی:به مثلثی می گویند که از برخورد سه دایره عظیمه روی یک کره به وجود می آید.

     

    برای راحت تر فهمیدن تعریف ها به شکل توجه کنید.در شکل زیر دایره  AEFB دایره عظیمه است.اما CD چون مرکزش غیر مرکز کره است دایره صغیره است.نقطه های P و Q قطب های AEFB هستند. همچنین در هر کره دایره هایی که از دو قطب یک دایره عظیمه بگذرد و بر آن دایره عظیمه عمود باشد نیز دایره عظیمه هستند.پس دایره PEQF یک دایره عظیمه است.

     

    طبق تعریف مثلث کروی باید دنبال آن بگردیم.در شکل چندین مثلث کروی وجود دارد.از جمله PAF و PFB و QFB و ... .اما مثلث PCH و PDH و چند مثلث دیگر مثلث کروی نامیده نمی شوند.چون دایره CGHD یک دایره صغیره است.

    یکی از این مثلث های کروی را درنظر می گیریم.هر مثلث سه ضلع دارد.در هندسه مسطح این سه ضلع با واحد های طول مشخص می شد.اما در هندسه کروی اندازه هر ضلع با یکا های زاویه تعریف می شود.چون هر ضلع بخشی از یک دایره است.(اندازه هر ضلع با زاویه مرکزی متناظر آن برابر است) از برخورد هر جفت دایره عظیمه در مثلث یک زاویه تشکیل می شود که مشابه زاویه راس مثلث در هندسه مسطح است.(که اندازه آن با زاویه بین مماس های رسم شده روی دو دایره عظیمه در آن نقطه برابر است)

    حال به چند نکته درباره مثلثات کروی می پردازیم:

    1-در مثلثات کروی بر خلاف مثلث های مسطح مجموع زوایا ممکن است از 180 درجه هم بیشتر شود اما همواره کمتر از 540 درجه خواهد بود.

    2-هر زاویه در یک مثلث کروی باید از 180 درجه کمتر باشد.(پس APB مثلث کروی نیست)

    3-مانند مثلثات مسطح در این نوع مثلث ها نیز باید مجموع دو ضلع (بر حسب زاویه) از ضلع سوم بیشتر باشد.

     

    فرمول ها:

    و مهم ترین بخش در مثلثات کروی بحث فرمول های آن است.نام و کاربرد این فرمول ها مشابه فرمول های حاکم بر مثلث های مسطح است.بنابر شکل داریم:

      

    فرمول کسینوس ها:

     فرمول کسینوس ها

    یا به صورت فارسی:کسینوس ضلع برابر است با حاصل ضرب کسینوس اضلاع مجاور بعلاوه حاصل ضرب سینوس اضلاع مجاور در کسینوس زاویه مقابل.

    و به همین صورت می توان برای اضلاع دیگر نیز نوشت:

    cos b = cos a . cos c + sin a . sin c . cos B

    cos c = cos a . cos b + sin a . sin b . cos C

     

    فرمول سینوس ها:

    فرمول سینوس ها

     و همچنین معکوس این فرمول نیز صحیح است.

     

    فرمول مشابه کسینوس:

     

    فرمول مشابه کسینوس

     

    فرمول چهار جزیی:

     

    فرمول چهار جزیی

     مثلثات کروی فرمول های دیگری نیز دارند که البته کاربرد آنها زیاد نیست.همین طور اثبات فرمول های بالا هم زیبا هستند اما در اینجا امکان نوشتن آن ها نیست.

     

    برای ورود به نجوم کروی تا حد همین فرمول ها و اطلاعات کافی است.البته برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید به منابع زیر رجوع کنید.

    کتاب نجوم کروی نوشته اسمارت ..فصل اول

    کتاب ستاره شناسی اصول و عمل نوشته ری و کلارک ..فصل ششم (که البته چون آخرین بار چندین سال پیش چاپ شده حالا کمیاب است.می توانید آنرا از اینترنت هم دانلود کنید.)




    دیدگاه ها : نظرات
    دنبالک ها: منبع ،
    آخرین ویرایش: چهارشنبه 23 تیر 1395 03:41 ب.ظ

    اثر دوپلر

    سه شنبه 22 تیر 1395 10:07 ق.ظ

    نویسنده : شفیعی
    ارسال شده در: منظومه شمسی ، نجوم ،

     دید کلی

    اثر دوپلر عبارت است از تغییر فرکانس موج مشاهده شده در نتیجه حرکت نسبی بین چشمه موج و ناظر. شاید شما هم زمانی که در کنار جاده قرار گرفته اید، متوجه زیاد و کم شدن صدای اتومبیلی ، به ترتیب با نزدیک و دور شدن آن به خود ، شده‌اید. کم و زیاد شدن صدای اتومبیل همان اثر دوپلر حاصل از حرکت نسبی اتومبیل نسبت به شمایی است که در کنار جاده ایستاده اید.


    تغییر بسامد برای تمام انواع امواج ، از جمله فیزیک امواج آب ، امواج فشار یا صوت و نور روی می‌دهد.



    ادامه مطلب

    دیدگاه ها : نظرات
    برچسب ها: نجوم ، اثردوپلر ، ستاره شناسی ، اختر فیزیک ،
    دنبالک ها: منبع ،
    آخرین ویرایش: سه شنبه 22 تیر 1395 10:08 ق.ظ

    تصاویری از منظومه ی مان !

    دوشنبه 21 تیر 1395 10:07 ب.ظ

    نویسنده : شفیعی
    در این نوشتار تصاویری خیره کننده از منظومه شمسی قرار داده شده است !

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture  

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture 

     picture picture picture picture picture

    picture picture picture picture picture picture




    دیدگاه ها : نظرات
    برچسب ها: منظومه شمسی ، عکس ،
    آخرین ویرایش: دوشنبه 21 تیر 1395 10:10 ب.ظ

    چه اتفاقی برای مریخ افتاد؟

    یکشنبه 20 تیر 1395 10:03 ب.ظ

    نویسنده : شفیعی


    روزی روزگاری، در حدود 4 میلیارد سال پیش، مریخ نیز درست مانندزمین سیاره ای گرم و بارانی بود. آب مایع در رودخانه های طویلی که در سطح مریخ جریان داشتند و به دریاهای کم عمق ختم می شدند جاری بود. لایه ذخیمی از اتمسفر (جو) سیاره را پوشانده و آنرا گرم نگه می داشت.

    علاوه بر این، بر طبق باور برخی دانشمندان و نیز نتایج بدست آمده از تحقیقات آنها تا به امروز، برخی از گونه های حیات میکروبی و باکتری ها و حتی بالاتر از آن در مریخ وجود داشته واین در حالی بود که این گونه های حیات در حال رشد و تکامل بودند. مریخ در راهی قدم گذاشته بود که به سیاره  دومی برای زندگی و حیات درست مانند همسایه اش زمین تبدیل می شد... اما این اتفاق به شکل دیگری جلو رفت و مریخ هرگز موفق نشد. و این سوال همچنان پابرجاست که چرا مریخ اینگونه خشک شد؟ در این مقاله به برسی عوامل دخیل در وضعیت کنونی سیاره مریخ خواهیم پرداخت.

     

    مریخ امروز به شدت سرد و خشک است. رودخانه ها و دریاهای سطح آن سالهاست که خشکیده و از بین رفته اند. اتمسفر سیاره نازک و ناچیز است و اگر میکروب های مریخی هنوز وجود داشته باشند، احتمالاً  در لایه های زیرین و درونی مریخ گرد آمده اند.

    دانشمندانی که به شکل تخصصی بر روی سیارات به مطالعه می پردازند معتقدند که احتمالاٌ وجود آبشارها در گذشته های دور، باعث شکل گیری نواحی صخره ای و سراشیبی هایی اینچنینی در ناحیه Echus Chasma  مریخ شده اند.(تصویر روبرو) مریخ دارای تعداد بسیاری از اینگونه چشم اندازها و مناظر خشک شده می باشد که تصور می شود به علت عبور جریانات شدید و فوران آب در گذشته های بسیار دور به وجود آمده اند.

     

    اما چه اتفاقی افتاد؟ چرا مریخ  اینگونه خشک شد و سرمای شدید و یخبندان آنرا فرا گرفت؟ این سوالات که پیوسته تکرار می شوند برای دانشمندان مانند پازلی است که سالهاست به دنبال حل آن بوده و آنها را به خود مشغول ساخته است. شاید بالاخره در چند سال آینده پرده از این راز برداشته شود و به کمک مدارگرد جدید ناسا که MAVEN  نام دارد و به زودی به این سیاره فرستاده خواهد شد به این موضوع پی ببریم.

     

    به گفته بروس جاکوسکی ، مدیر ارشد پروژه  MAVEN از دانشگاه کلورادو :  " هدف MAVEN از این ماموریت این است تا برسی نموده که چه فرآیندهایی مسئول و عامل بوجود آمدن این تغییرات در وضعیت آب و هوایی مریخ می باشند" .

    چیزی که امروزه دانشمندان بر آن معتقدند این است که بوجود آمدن این تغییرات در وضعیت آب و هوایی مریخ بخاطر از بین رفتن با ارزشترین سرمایه آن ، یعنی اتمسفر زخیم دی اکسید کربن این سیاره بوده است. دی اکسید کربن در اتمسفر مریخ یک گاز گلخانه ای بوده درست به همان شکل که در اتمسفر زمین موجود است. لایه زخیمی از دی اکسید کربن و سایر گازهای گلخانه ای شرایطی با درجه حرارت و فشار جوی بالاتر ایجاد می نمایند که برای جلوگیری از تبدیل آب مایع به شکل یخ جامد و یا تبخیر آن ضروریست.

     

    یکی از آنالیزهای کامپیوتری بدست آمده از سیاره مریخ در گذشته های دور توسط Northern Illinois University

     

    در طی 4 میلیارد سال گذشته ، مریخ بیشتر این پوشش و لایه محافظ خود را از دست داده است. بر این اساس دانشمندان نظریات گوناگونی را مبنی بر چگونگی بروز این پیشامد ارائه داده اند.

    شاید برخورد یک سیارک در رویدادی فاجعه بار باعث انفجار و ازبین رفتن قسمت عمده اتمسفر به داخل فضا شده باشد. و یا سایش ناشی از بادهای خورشیدی به آهستگی باعث تهی شدن و ازبین رفتن جو مریخ شده باشد. همچنین این احتمال نیز داده شده که سطح سیاره ، دی اکسید کربن اتمسفر را جذب نموده و آنرا در مواد معدنی از قبیل کربنات محبوس نموده باشد.

    در پایان، هنوز هیچ کس از این موضوع که همه آن دی اکسید کربن گمشده به کجا رفته است مطمئن نیست.

     

    MAVEN  , اولین ماموریت فضایی خواهد بود که به طور ویژه برای کمک به دانشمندان در درک علل فرار دی اکسید کربن و سایر گازهای مریخ به درون فضا طراحی شده است. کاوشگر حداقل به مدت یکسال به دور مریخ خواهد چرخید و در مداری بیضی شکل با فاصله ای در حدود 125 کیلومتر (در نزدیکترین نقطه) و 6000 کیلومتر (در دورترین نقطه) بالاتر از سطح سیاره قرار خواهد گرفت. این محدوده وسیع ارتفاعی مدارگرد را قادر خواهد ساخت تا به طور بسیار موثرتری نسبت به تحقیقات گذشته به نمونه برداری از اتمسفر بپردازد. این فضاپیما در 18 نوامبر 2013 به سوی مریخ پرتاب خواهد شد.

     

    در حالی که فضاپیما در مدار خود درحال گردش است، تجهیزات آن به برسی و ردیابی یون ها و مولکولها در این مقطع عرضی وسیع از جو مریخ خواهند پرداخت، و به طور کامل به ثبت جریانات دی اکسید کربن و سایر مولکول ها به درون فضا برای اولین بار می پردازند.

    زمانی که جاکوسکی و همکارانش به این موضوع پی ببرند که در حال حاضر چطور مریخ با این سرعت دی اکسید خود را از دست می دهد، پس از آن قادر خواهند بود تا با استقراء به بازگشت زمان به 4 میلیارد سال قبل ، حجم و میزان دی اکسید کربن در فضای آن زمان را تخمین بزنند. MAVEN تعیین خواهد نمود که چه عاملی (اگر این نظریه درست باشد) باعث بروز این اتفاق شده است.

     

    این ماموریت قدم بزرگی در درک گذشته و اتفاقاتی که برای مریخ افتاده است می باشد و به زودی به ما خواهد گفت که چگونه سیاره ای آنچنان گرم و غنی از آب، امروز به محیطی سرد و اینچنین خشک مبدل گشته است.

     

     

    منبع : سایت نجوم ایران

    ترجمه شده از مقالات مرکز تحقیقاتی دانشگاه فلوریدا




    دیدگاه ها : نظرات
    آخرین ویرایش: یکشنبه 20 تیر 1395 10:05 ب.ظ

    دانلود کتاب Foundations of modern cosmology

    یکشنبه 20 تیر 1395 08:01 ب.ظ

    نویسنده : شفیعی

    Foundations of modern cosmology

    مبانی کیهان شناسی نوین

     

    برای دانلود کتاب اینجا کلیک کنید.

    پسورد فایل فشرده : www.noojum.com

     

    منبع : سایت نجوم ایران





    دیدگاه ها : نظرات
    آخرین ویرایش: یکشنبه 20 تیر 1395 08:03 ب.ظ

    سیارک چیست؟

    پنجشنبه 17 تیر 1395 11:17 ق.ظ

    نویسنده : شفیعی
    ارسال شده در: نجوم ، منظومه شمسی ،


    سیارک‌ها سیارات بسیار کوچکی هستند که از صخره و فلز ساخته شده‌اند. سیارک‌ها معمولاً اجسام نامنتظمی هستند و بر گرد خورشید حرکت می‌کنند. هزاران سیارک در منظومه خورشیدی ما وجود دارند . بسیاری از آنها میان مدار مریخ و مدار هرمز مشتری قرار گرفته‌اند و گرد خورشید می‌گردند. دسته‌ای دیگر از آنها در مکان‌های دیگر منظومه خورشیدی یافت می‌شوند.به نظر می رسد علت اینکه اغلب آن‌ها در فاصلهٔ مریخ و مشتری دیده می شوند این است که احتمالاً در مدار بین این دو سیاره، سیارهٔ دیگری نیز وجود داشته است که به علت جاذبهٔ شدید مشتری متلاشی شده است و سیارک‌ها پدید آمده باشند.

    به سیارک‌هایی که بر اثر نیروی گرانش سیاره‌ها در مداری گیر افتاده باشند «سیارک اسیر» می‌گویند. در این صورت سیاره مزبور به گرد سیاره بزرگ‌تر می‌گردد.

     

     

    سیارک 234Ida  و قمر آن Dactyl

     

     

    نزدیک‌ترین سیارک به زمین، توتاتیس نام داردسنگ آسمانی ״توتاتیس ״ دارای حدود۸ / ۴ کیلومتر طول و۴ / ۲ کیلومتر عرض است. این سنگ آسمانی تقریبا هر چهار سال یکبار به دور ستاره خورشید می چرخد و مدار آن از درون مدار سیاره زمین به دور خورشید آغاز شده و به خارج از مدار سیاره مریخ ، ختم می شود. از آنجا که هم زمین و هم ״توتاتیس ״ به طور دائم در حرکتند، فاصله میان آنها نیز بسیار متغیر است .به طور معمول این سنگ آسمانی را میتوان در مناطق بدور از نور شهرها، با کمک دوربین دو چشمی ساده نیز رصد کرد.

     

     

    سیارک 2004FH  که در مرکز صفحه آنرا در حال حرکت می بینید. شیی که به صورت نور درخشان از مقابل دوربین به سرعت عبور میکند یک ماهواره است.

     

    در آغازین روزهای ژانویه ۱۸۰۱ جوزپه پیاتزی (۷ جولای ۱۷۴۶ - ۲۲ جولای ۱۸۲۶) جرمی را در آسمان رصد نمود که ابتدا یک ‌دنباله‌دار به نظر می‌رسید ولی زمانی که مدار آن به درستی تعیین گردید، مشخص شد که سیاره بسیار کوچکی است، آنقدر کوچک که آن را در رده جدیدی به نام سیارک‌ها دسته‌ بندی کردند. پیاتزی آن را سرس نامید. تا چند سال بعد سه سیارک جدید دیگر کشف شدند و تا پایان آن قرن صدها عدد از آنها شناسایی شده بودند. تا به امروز تعداد این سیارکها به چند صد هزار رسیده است و هنوز اکتشاف آنها ادامه دارد. تعدادی از سیارکها چنان کوچکند که از زمین قابل رؤیت نیستند اما بزرگترین آنها همان سِرِس است که تاکنون شماره یک را بر پیشانی خود دارد.

     

     

    نام گذاری سیارک‌ها

    همینکه مدار سیارکی مشخص می‌گردد، عددی به ترتیب زمان کشف بدان نسبت داده می‌شود و به دنبال آن نامی می‌آورند که نام را معمولاً کاشف بر می‌گزیند مثلاً ۱ سرس. در آغاز نامهای زنانه از اسطوره‌های یونان و روم انتخاب می‌شد.بعدها نامهایی از نمایشنامه‌های شکسپیر و اپراهای واگنر برگزیده شدند. بسیاری از سیارک‌ها را کاشفان به نامهای زنان، دوستان و حتی سگها و گربه‌های خود نامیدند.همواره نامهایی مونث به کار رفته‌است، جز در مورد چند سیارک که مدارهایی نامتعارف دارند نامهای مذکر نهاده شده‌است.

     

     

     

    تصویر فوق : کمربند اصلی سیارک ها (نوار سفید )

     

    ارزش اقتصادی

    سیارک‌ها می‌توانند برای تأمین مواد و آب مورد نیاز برای ساخت تجهیزات فضایی و مداری به کار روند.هم‌اکنون بسیاری از مراکز پژوهشی مرتبط با فناوری فضایی در حال مطالعه امکان سفر به سیارک‌ها و برداشت از ذخایر طبیعی آن‌ها هستند.

    به تازگی و با کشف یخ آب بر سطح سیارک تمیس-۲۴، ایده‌هایی به منظور برداشت آب از سیارک‌ها جهت تولید آب مصرفی فضانوردان و تأمین اکسیژن و هیدروژن توسط الکترولیز آب برای مصرف تنفسی و یا سوخت فضاپیماهای آینده مطرح شده است. اگر مدار سفرهای فضایی آینده را بتوان به گونه‌ای طراحی کرد که هر بار سیارک دارای ذخایر یخ آب در مسیر قرار داشته باشد می‌توان به سادگی تأسیسات لازم برای یک ایستگاه سوختگیری فضایی را روی آن سیارک بنا نمود. تأسیساتی تمام اتوماتیک که انرژی تابشی خورشیدرا توسط صفحات خورشیدی دریافت و به الکتریسیته تبدیل خواهد کرد سپس با استفاده از این انرژی الکتریکی، یخ آب موجود در خرده‌سیارک را با یک اجاق میکروویو ساده ذوب کرده و در ادامه آب حاصله را با یک دستگاه ساده الکترولیز به هیدروژن و اکسیژن خواهد شکاند. در انتها هیدروژن و اکسیژن به دست آمده در مخازن جدا از هم ذخیره خواهد شد. این طرح هنوز در مرحله ایده قرار داشته و عملیاتی نشده است.

     

     

    سیارک 951Gaspra  اولین سیارکی به حساب می آید که با جزئیات دقیق و بالا مورد تصویربرداری قرار گرفت.

     

    برای معدن‌کاوی بر روی سیارک‌ها باید بتوان روی آن‌ها فرود آمد و این کاری است سخت و شاید هم ناممکن. به این خاطر دانشمندان در اندیشه راهی برای بازایستاندن سیارک‌های پیرامون زمین از چرخش هستند. برای این کار جیپ‌هایی در نظر گرفته شده که با نیروی موشکی کار می‌کنند. برای یک سیارک با قطر ۱۰۰ متر که ۴ بار در روز حول محور خود می‌چرخد، ۲۹ تن سوخت نیاز است تا از چرخش بازداشته شود.

     

    مینو ابراهیمی از سایت نجوم ایران

    جمع آوری و تنظیم مطالب از:

    سایت رسمی ناسا

    آسیموف، ایزاک، دانشنامه جهان، شماره ۱۳

    خاراباف، عباس؛ عابدی، منا. «سامانه‌هایی برای معدن‌کاری سیارک‌ها»

    دگانی، مایر. نجوم به زبان ساده




    دیدگاه ها : نظرات
    برچسب ها: سیارک ، منظومه شمسی ، نجوم ،
    دنبالک ها: منبع ،
    آخرین ویرایش: پنجشنبه 17 تیر 1395 11:19 ق.ظ

    ستاره

    دوشنبه 4 خرداد 1394 08:08 ب.ظ

    نویسنده : شفیعی
    ارسال شده در: نجوم ،
    یک ناحیه تولید ستارگان در ابر ماژلانی بزرگ، تصویر از اسا و ناسا

    سِتاره گوی پرنور و بسیار داغی از پلاسماست که انسجام خود را توسط نیروی گرانش حفظ می‌کند. نزدیکترین ستاره به زمین خورشید است.سایر ستارگان که در شب از روی زمین قابل دیدن هستند، به دلیل فاصله‌ بسیار دورشان به شکل نقاطی ثابت و روشن دیده می‌شوند. در طول تاریخ، ستاره‌های برجسته‌تر تحت گروههایی به نام صورت‌ها و صورت‌واره‌های فلکی، گروه‌بندی شده‌اند و روشن‌ترین ستارگان نیز نام‌‌گذاری شده‌اند. کاتالوگ گسترده‌ای از ستارگان توسط اخترشناسان گردآوری شده‌است.

    یک ستاره حداقل در بخشی از عمر خود، به دلیل همجوشی گرما‌هسته‌ای هیدروژن به هلیم در مرکز آن، می‌درخشد. انرژی ایجاد شده از بخش درونی ستاره می‌گذرد و به فضای بیرونی اطراف تابیده می‌شو. وقتی ذخیره هیدروژن در هسته یک ستاره رو به اتمام می‌رود، تقریبا تمام عناصر طبیعی سنگینتر از هلیم از طریق سنتز هسته‌ای , یا در برخی از ستارگان از طریق سنتز هسته‌ای ابرنواختری در هنگام انفجار آنها پدید می‌آیند. ستاره در اواخر دوران عمر خود ممکن است شامل ماده تباهیده نیز باشد. اخترشناسان با بررسی حرکت ستاره‌ها در فضا، درخشندگی آنها و طیف‌سنجی نجومی می‌توانند جرم، سن، فلزیگی (ترکیب شیمیایی ستاره) و سایر ویژگیهای ستاره‌ها را به‌دست‌آورند. جرم کلی یک ستاره تعیین‌کننده مراحل تکامل و سرنوشت نهایی آن است. سایر مشخصات یک ستاره مانند قطر و دما در طول عمر ستاره متغیر هستند. با استفاده از نموداری به نام نمودار هرتسپرونگ-راسل دمای بسیاری از ستارگان را نسبت به روشنایی آنها نمایش می‌دهد که از طریق آن می‌توان وضعیت تکامل و سن ستاره را تعیین نمود.




    دیدگاه ها : نظرات
    برچسب ها: ستارگان ، نجوم ، ستاره شناسی ،
    آخرین ویرایش: دوشنبه 4 خرداد 1394 08:15 ب.ظ

    نجوم و قرآن

    دوشنبه 14 اردیبهشت 1394 03:32 ب.ظ

    نویسنده : شفیعی
    ارسال شده در: نجوم ،
    در این قسمت آیاتی از قرآن که مرتبط با آسمان و ستاره شناسی هستند درج گردیده است.امید است با یاری وهمت خوانندگان عزیز روز به روز بر محتوای آن بیافزاییم.در صورتیکه مطالب مکمل یا تصحیح کننده مطالب کنونی در اختیار دارید با ما در میان بگذارید تا به نام خودتان  در سایت در دسترس عاشقان قرآن ومعرفت  قرار دهیم.                

            «وَالشَّمس تَجری لِمُستَقَر لَها ذلِکَ تَقدیر العَزیز العَلیم[1]»

    وخورشید (نیز برای آنها آیتی است) که پیوسته به سوی قرارگاهش در حرکت است. این تقدیر خداوند قادرو داناست.

    این آیه بوضوح حرکت خورشید را بطور مستمر بیان می‌کند اما در اینکه منظور از این حرکت چیست، مفسّران بحثهای فراوان دارند.

    گروهی آنرا اشاره به حرکت ظاهری خورشید برگرد زمین می‌دانند که این حرکت تا پایان عمر خورشید (قرارگاه) ادامه دارد.

    بعضی دیگر آنرا اشاره به میل خورشید در تابستان و زمستان به سوی شمال و جنوب زمین دانسته‌اند؛ زیرا می‌دانیم خورشید از آغاز بهار از خط اعتدالی به سوی شمال متمایل می‌شود و تا مدار 23 درجه شمالی پیش می‌رود و از آغاز تابستان به عقب باز می‌گردد تا در آغاز پائیز باز به خط اعتدالی می‌رسد و همین خط سیر را تا آغاز زمستان به سوی جنوب ادامه می‌دهد و از آغاز زمستان بسوی خط اعتدال حرکت می‌کند و در آغاز بهار به آن می‌رسد. البته تمام این حرکات در واقع ناشی از حرکت زمین و تمایل محور آن نسبت به سطح مدارش می‌باشد هرچند در ظاهر و از دید ناظر زمینی، مربوط به حرکت خود آفتاب است.

    بعضی دیگر آنرا اشاره به حرکت وضعی آفتاب (کره‌ی خورشید) دانسته‌اند. زیرا همانطور که می دانیم خورشید به دور خود نیز گردش می‌کند.

    معنی دیگر قرارگاه شاید همان مراحل عمر خورشید باشد؛ چون همانطور که خورشید در سحابی بوجود آمده در نهایت امر به یک سحابی تبدیل خواهد شد.

    آخرین و جدیدترین تفسیر برای آیه‌ی فوق این است که حرکت خورشید با مجموعه‌ی منظومه شمسی در وسط کهکشان ما به سوی یک سمت معین و ستاره‌ی دور دستی که آنرا ستاره «وگا» نامیده‌اند می‌باشد.

    در تعبیرات این آیه اشاره‌ی است پرمعنی به نظام سال شمسی که از حرکت خورشید در برجها حاصل می‌گردد. نظامی که به زندگی بشر نظم و برنامه می‌دهد و جنبه‌های مختلف آنرا تنظیم می‌کند.

                           «وَالقَمَر قَدَّرْناهُ مَنَازِلَ حَتَّی عادَ کَالعُرجُونِ القَدِیم[2]»

    و برای ماه منزل گاههایی قرار دادیم (و به هنگامی که این منازل را طی کرد) سرانجام بصورت شاخه‌ی کهنه (قوسی شکل و زرد رنگ) خرما در می‌آید.

     منظور از منازل همان منزلگاههای بیست و هشت گانه‌ای است که ماه قبل از «محاق» و تاریکی مطلق طی می‌کند. زیرا هنگامیکه ماه، سی روز تمام باشد تا شب بیست و هشتم در آسمان قابل رؤیت است ولی در شب بیست و هشتم بصورت هلال بسیار باریک زرد رنگ و کم نور و کم فروغ در می‌آید و در دو شب باقیمانده قابل رؤیت نیست که آنرا «محاق» می‌نامند البته در ماههایی که بیست و نه روز است تا شب بیست و هفتم معمولاً ماه در آسمان دیده می‌شود و در دو شب باقیمانده محاق است. این منزلگاهها کاملاً دقیق و حساب شده است بطوریکه منجمان از صدها سال قبل می‌توانند طبق محاسبات دقیقی که دارند، آنرا پیش بینی کنند.

    در آغاز ماه نوکهای هلال رو به طرف راست و یا بالا است و تدریجاً بر حجم ماه افزوده می‌شوده تا هفتم که نیمی از دایره‌ی کامل ماه آشکار می‌شود و باز بر آن افزوده می‌شود تا چهاردهم که بصورت بدر کامل می‌شود. تا بیست و یکم که باز به صورت نیمدایره در می‌آید، همچنین از آن کاسته می‌شود تا شب بیست و هشتم که بصورت هلال ضعیف کمرنگی در می‌آید که نوکهای آن بطرف چپ و یا پایین است.

    و از همین جا مفهوم تعبیر «کالعرجون القدیم» روشن می‌شود. زیرا «عرجون» بطوریکه غالب مفسران گفته‌اند، آن قسمت از خوشه‌ی خرماست که به درخت اتصال دارد.

     توضیح اینکه خرما بصورت خوشه بر درخت ظاهر می‌شود. پایه‌ی این خوشه بصورت چوبی قوسی شکل و زرد رنگ است و نوک آن مانند جاروست و دانه‌های خرما همچون دانه‌های انگور به نخهای آن متصل اند. هنگامیکه خوشه‌ی نخل را می‌برند، آن پایه‌ی قوسی شکل بر درخت باقی می‌ماند که وقتی می خشکد و پژمرده می‌شود، کاملاً به هلال قبل از محاق می‌ماند. زیرا همانگونه که هلال آخر ماه که در جانب شرق آسمان نزدیک صبحگاهان ظاهر می‌شود خمیده و پژمرده و زرد رنگ است. عرجون قدیم نیز همینطور است و توصیف آن به قدیم اشاره به کهنگی آن است زیرا هر قدر این شاخة کهنه‌تر می‌شوند، ‌باریکتر و پژمرده‌تر و رنگ پریده‌تر می‌شوند وشباهت بیشتری به هلال آخر ماه پیدا می‌کنند.-

                             «الا مَنْ خَطِفَ الْخَطفَةَ فَاَتبَعهُ شهابٌ ثاقِب[3]»

    مگر آنهایی که در لحظه‌ی کوتاه برای استراق سمع به آسمان نزدیک می‌شوند که شهاب ثاقب آنها را تعقیب می‌کند.

      در آیه‌های قبلی این سوره توضیح می‌دهد که «آسمان را با ستارگان تزئین کردیم و آنرا از هر شیطان خبیثی حفظ کردیم و آنها نمی‌توانند به سخنان فرشتگان عالم بالا گوش فرا دهند و هرگاه چنین بخواهند از هر سو هدف تیرها قرار می‌گیرند؛ آنها به شدت به عقب رانده می‌شوند و برای آنها عذاب دائم است.

    «خطفه» یعنی چیزی را به سرعت ربودن

    «شهاب» در اصل به معنی شعله‌ای است که از آتش افروخته زبانه می‌کشد و به شعله‌های آتشینی که در آسمان بصورت خط ممتد دیده می‌شود نیز می‌گویند. می‌دانیم اینها ستاره نیستند بلکه شبیه ستارگان هستند. در واقع آنها قطعه سنگهای کوچکی هستند که در فضا پراکنده‌اند و هنگامیکه در حوزه جاذبه زمین قرار گیرند به سوی زمین جذب شوند و بر اثر سرعت و شدت برخورد آنها با هوای اطراف زمین (جو) مشتعل و برافروخته می‌شوند.

    «ثاقب» به معنی نافذ و سوراخ کننده است گوئی بر اثر نور شدید صفحه چشم را سوراخ کرده و به درون چشم انسان نفوذ می‌کند و در اینجا اشاره به این است که به هر موجودی اثابت کند آنرا سوراخ کرده و آتش می‌زند.

    به این ترتیب دو گونه مانع در برابر نفوذ شیاطین به صحنه‌ی آسمان وجود دارد:

    مانع اول طرد از هر جانب است که ظاهراً آن نیز بوسیله «شب» صورت می‌گیرد.

    مانع دوم عبارتست از نوع خاصی از شهاب که «شهاب ثاقب» نامیده می‌شود و در انتظار آنهاست که گاه و بیگاه خود را به ملأ اعلی برای استراق سمع نزدیک می‌کنند و مورد اصابت آنها قرار می‌گیرند.

    نظیر همین آیه در آیات 17 و 18 سوره‌ی حجر و در آیه‌ی 5 سوره‌ی ملک آمده است که این آیات را نیز مورد بررسی قرار خواهیم داد.

                                   «انّا زَیَّنا السَّماء الدُّنیاء بِزینه الکَواکِب[4]»

    ما آسمان پائین را با ستارگان تزئین کردیم.

    در این آیه می‌گوید «آسمان پائین را با کواکب تزئین کردیم» در حالیکه فرضیه‌ای که در آن زمان بر افکار دانشمندان حاکم بود می‌گفت فقط آسمان بالا، آسمان ستارگان ثابت است (آسمان هشتم طبق فرضیه بطلیموس) ولی چنانکه می‌دانیم بطلان این فرضیه اثبات شده و عدم پیروی قرآن از فرضیه نادرست مشهور آن زمان خود معجزه زنده‌ای از این کتاب آسمانی است.

    نکته جالب دیگر اینکه از نظر علم امروز مسلم است که چشمک زدن زیبای ستارگان بخاطر قشر هوایی است که اطراف زمین را فرا گرفته و آنها را به این کار، وا می‌دارد و این، با تعبیر «السماء الدنیا» (آسمان پائین) بسیار مناسب است اما در بیرون جو زمین، ستارگان خیره خیره نگاه می‌کنند و فاقد تلألو هستند.

     

                      «وَالشَّمس وَ ضُحها                        وَ القَمَر اِذا تَلها[5]»

    به خورشید و گسترش نور آن سوگند               و به ماه در آن هنگام که بعد از آن در آید

     «خورشید» مهم‌ترین و سازنده‌ترین نقش را در زندگی انسان و تمام موجودات زنده زمینی دارد. علاوه بر اینکه منبع نور و حرارت است و این دو از عوامل اصلی زندگی انسان به شمار می‌روند، منابع دیگر حیاتی نیز از آن مایه می‌گیرند. وزش بادها، نزول بارانها، پرورش گیاهان، حرکت رودخانه‌ها و آبشارها و حتی پدید آمدن منابع انرژی را همچون نفت و زغال سنگ هرکدام اگر درست دقت کنیم، بصورتی با نور آفتاب ارتباط دارد. بطوریکه اگر روزی این چراغ حیاتبخش خاموش گردد، تاریکی و سکوت و مرگ همه جا را فرا می‌گیرد.

    «ضحی» در اصل به معنی گسترش نور آفتاب است و این در هنگام است که خورشید از افق بالا بیاید و نور آن همه جا را فر گیرد. سپس به آن موقع از روز «ضحی» گفته می‌شود.

    در آیه‌ی بعد به ماه قسم می‌خورد هنگامی که پشت سر خورشید در آید. چنانکه بعضی از مفسران اعلام کرده‌اند اشاره دارد به ماه در هنگام بدر کامل؛ یعنی شب چهارده. زیرا ماه در شب چهاردهم تقریباً مقارن غروب آفتاب سر از افق مشرق بر می‌دارد و چهره‌ی پر فروغ خود را ظاهر می‌کند و سلطه‌ی خویش را بر آسمان تثبیت می‌کند و چون از هر زمان جالب تر و پرشکوهتر است، به آن سوگند یاد شده.

                                                  «النَّجمُ الثّاقِبُ[6]»

    ستاره ای درخشان است

     در ابتدای سوره می‌گوید (و السماء و الطارق) قسم به آسمان و کوبنده‌ی شب. در این آیه طارق را تفسیر می‌کند و می‌گوید این مسافر شبانه همان ستاره‌ی درخشانی است که بر آسمان ظاهر می‌شود و بقدری بلند است گویی می‌خواهد سقف آسمان را بشکافد و سوراخ کند. و نورش بقدری خیره کننده است که تاریکی‌ها را می‌شکافد و به درون چشم آدمی نفوذ می‌کند. (ثقب به معنی سوراخ کردن) در اینکه آیا منظور ستاره‌ی معینی است مانند ستاره‌ی ثریا (از نظر بلندی و دوری در آسمان) یا ستاره‌ی زحل یا شهاب (از نظر روشنایی خیره کننده) و یا اشاره به همه‌ی ستارگان است، تفسیرهای متعددی وجود دارد.

    ولی با توجه به اینکه در آیه‌ی بعدی آنرا به نجم ثاقب تفسیر کرده، معلوم می‌شود منظور هر ستاره‌ای نیست. بلکه ستارگان درخشانی است که نور آنها پرده‌های ظلمت را می‌شکافد و در چشم آدمی نفوذ می‌کند. در بعضی از روایات «النجم الثاقب» به ستاره‌ی زحل تفسیر شده که از سیارات منظومه شمسی و بسیار پرفروغ و نورانی است. این معنی از حدیثی از امام صادق (ع) نقل شده که در آن منجمی از حضرت سؤال کرد که منظور از «ثاقب» در این آیه چیست؟ فرمود ستاره‌(سیاره)ی زحل است که طلوعش در آسمان هفتم است و نورش آسمانها را می‌شکافد و به آسمان پائین می‌رسد. لذا خداوند آنرا «نجم ثاقب» نامیده.

     قابل توجه آنکه زحل آخرین و دورترین ستاره‌ی منظومه‌ی شمسی است که با چشم غیرمسلح دیده می‌شود و از آنجا که از نظر ترتیب‌بندی کواکب منظومه‌ی شمسی نسبت به خورشید در هفتمین مدار قرار گرفته، امام (ع) در این حدیث مدار آنرا آسمان هفتم شمرده. این ستاره(سیاره) ویژگیهایی دارد که آنرا شایسته‌ی سوگند می‌کند. از یکسو دورترین ستارگان قابل مشاهده‌ی منظومه شمسی است و به همین جهت در ادبیات عرب گاه آنرا«شیخ النجوم» نیز می‌نامند. ستاره‌ی زحل که نام فارسی آن کیوان است دارای حلقه‌های نورانی متعددی است که آنرا احاطه کرده است. حلقه‌های نورانی زحل که گرداگرد آنرا فرا گرفته‌ از عجیب‌ترین پدیده‌های آسمانی است که دانشمندان نجوم، درباره‌ی آن نظرات گوناگونی دارند و هنوز هم پدیده‌‌ی اسرار آمیزی است.

     

            ((ءَأَنتُم أَشَدُّ خَلقاً أَمِ السماءُ بنئها* رَفَعَ سَمکَها فَسَوّئها* وَ أَغطَشَ لَیلَها وَ ءأخرَجَ ضُحئها[7]))

    آیا آفرینش شما مشکل تر است یا منظومه شمسی؟جوانب آن را بهم آورده غلظت آنرا بالا برد و آنرا ساخت و شب و روز را برای آن درست کرد!

     واژه «سَـمْـک» به معنی: غـلظت و تراکم و کـلـفــتیِ بهـم برآمده است. یعنی جمع و جور و کلفـت و متراکم شده. و واژه «رَفَعَ» در آیه نیز به معنی: "بالا بردن و افزایش دادن" است که از معانی آن است.




    دیدگاه ها : نظرات
    برچسب ها: نجوم ، قرآن ، نجوم و قرآن ،
    دنبالک ها: منبع ،
    آخرین ویرایش: دوشنبه 14 اردیبهشت 1394 03:33 ب.ظ

    نقش کربن در شکل گیری جو سیارات

    جمعه 28 فروردین 1394 11:07 ق.ظ

    نویسنده : شفیعی

    زمینتركیبات جو یك سیاره در اعماق آن و زیر سطحش ریشه دارد. همچنین مسیری كه کربن از داخل سیاره می پیماید تا به سطح آن برسد نقش مهمی در تکامل جو سیاره بازی می كند.

    اگر یك سیاره بیشتر کربنش را به صورت متان آزاد كند، به اندازه کافی گرم می شود تا در آن آب به صورت مایع وجود داشته باشد. به عنوان مثال در اوایل تاریخ شكل گیری مریخ زمانی که آتشفشان ها به شكل گسترده ای رخ می دادند به قدر كافی متان وجود داشته تا سیاره بسیار گرم تر از امروز بوده باشد.

    به این ترتیب نحوه به دام افتادن كربن و آزاد شدن آن به وسیله ماگمای آتشفشانی می تواند سرنخ هایی درباره تكامل جو مریخ و سایر اجرام آسمانی در اختیارمان قرار می دهد.

    نحوه حرکت کربن به سوی جو سیارات

    هنگامی که مواد گوشته ذوب می شود و از آن ماگما تشکیل می شود کربن زیر سطح هم در این ماگما به تله می افتد. وقتی ماگما به سمت بالا و به سوی سطح حرکت می کند و سپس فشار آن کاهش می یابد، کربن موجود در آن به صورت گاز منتشر می شود.

    در مورد زمین، كربن در ماگما به صورت کربنات به دام می افتد و سپس به صورت دی اکسید کربن آزاد می شود. دی اکسید کربن یک گاز گلخانه ای است که به جو زمین کمک می کند تا گرمای خورشید را به تله بیندازد.

    اما این که چگونه کربن از زیر سطح سیارات دیگر به جو آنها منتقل می شود و چگونه ممکن است شرایط گلخانه ای را تحت تأثیر قرار  قرار دهد، هنوز به خوبی مشخص نشده است.

    درمورد مریخ، ماه و اجرام دیگر آسمانی، کربن عمدتاً به صورت کربونیل آهن در ماگما به دام می افتد و به شکل مونوکسید کربن و گاز متان آزاد می شود. هر دوی این گازها، به خصوص متان قابلیت گلخانه ای بالایی دارند زمانی هم که آتشفشان ها در اوایل تاریخ شکل گیری مریخ به طور گسترده ای رخ می دادند، ممکن است به قدر کافی متان آزاد کرده باشند تا مریخ را گرم تر از امروز نگه داشته باشند.

    در اوایل تاریخ شکل گیری مریخ این سیاره به صورت غول آتشفشان فعالی بوده، به این معنی که در آن مقادیر قابل توجهی از گاز متان همراه با کربن آزاد می شده است. از آنجا که پتانسیل گلخانه ای متان نسبت به دی اکسید کربن بسیار بالاتر بوده یافته ها نشان می دهد حتی یک فضای نازک از گاز متان در اوایل تاریخ مریخ هم ممکن است این سیاره را به اندازه کافی گرم کرده باشد تا آب مایع بر روی سطح آن ایجاد شده باشد.

    تأثیر گوشته زمین و سایر سیارات در تشکیل جو آنها

    تفاوت بین شرایط گوشته زمین و گوشته سایر اجرام آسمانی بی دوامی اکسیژن یعنی، میزان اکسیژن آزاد موجود برای واكنش با عناصر دیگر نامیده می شود. گوشته زمین تا به امروز بیدوامی اکسیژن نسبتاً بالایی داشته است، اما اجرام آسمانی دیگر مانند ماه و اوایل شکل گیری مریخ این بیدوامی بسیار کم بوده است. برای پیدا کردن تأثیر بیدوامی اکسیژن کمتر بر انتقال کربن محققان یک سری آزمایشات را با استفاده از بازالت آتشفشانی به راه انداخته اند.




    دیدگاه ها : نظرات
    آخرین ویرایش: - -

    سال نو مبارک!

    شنبه 1 فروردین 1394 02:37 ق.ظ

    نویسنده : شفیعی
    نتیجه تصویری برای نوروز آریایی
    سال نومی شود.زمین نفسی دوباره می کشد.برگ ها به رنگ در می آیند و گل ها لبخند می زند

    و پرنده های خسته بر می گردند و دراین رویش سبز دوباره...من...تو...ما...
    کجا ایستاده اییم.سهم ما چیست؟..نقش ما چیست؟...پیوند ما در دوباره شدن با کیست؟...
    زمین سلامت می کنیم و ابرها درودتان باد و
    چون همیشه امیدوار وسال نومبارک...



    دیدگاه ها : نظرات
    آخرین ویرایش: چهارشنبه 26 فروردین 1394 07:24 ب.ظ



    تعداد کل صفحات : 3 1 2 3